Komend seizoen is een welkome rustperiode voor bomen, struiken en uiteraard ook voor onze bonsai. Dé periode van het jaar waarin de groei nagenoeg stilstaat. Vooraleer onze bomen de winter in kunnen gaan, kunnen we best nog eerst aan een paar punten aandacht besteden.

• Verwijder alle afgevallen bladeren en naalden.
• Borstel de stam en takken goed schoon met een zachte (tanden)borstel, zodat ongedierte en eventuele aanwezige eitjes hiervan verwijderd worden. Hou eveneens een oogje in het zeil naar mogelijke schimmel.

• Verwijder alle onkruid en sterretjesmos. Ook levermos hoort niet thuis in onze bonsaischalen. Levermos groeit alleen in zéér vochtige omstandigheden en is dus (meestal) een aanduiding van slechte drainagekwaliteiten van onze grond.
• Haal ook het mos grotendeels weg, zeker rond en op de stam, het houdt te veel vocht vast. Ook ongedierte vind hier graag een schuilplaats voor de winter.

• Controleer ook de drainagegaten! Allerlei ongedierte en slakken kruipen graag in de ‘warmere’ gaten. Bij Pinus kunnen de gaten door de Mycorrhiza-schimmel dichtgegroeid zijn. (Mycorrhiza leeft in symbiose met o.a. Pinus)
• Hou eveneens rekening met overvloedige en/of langdurige regenval. Zet je bomen in een koude kas of onder een afdak, maar blijf wel verluchten.
• Schuin zetten van bonsaipotten teneinde een betere afwatering te bekomen is géén goede permanente oplossing. Dit heeft alleen zin als men de stand van de pot steeds wijzigt. Een goed drainerend grondmengsel heeft geen problemen met het overtollige water af te voeren.

• Controleer ook de bonsai op eventuele ingegroeide draad. Ook in oktober en november gaat de diktegroei nog (zeer lichtjes) door.
• Let op met bedraden! Als de sapstroom mindert worden de takken minder buigbaar en breken ze dus makkelijker.
• Nooit snoeien tijdens vorstperiodes! Je kan de boom hierdoor ernstige schade toebrengen. Eventuele wonden zullen slecht of niet herstellen.
• De sapstroom gaat inderdaad nog even door, ook nadat de bladeren zijn afgevallen. De voedselreserves worden vervoerd naar de wortels, de opslagplaats voor de winter als het ware.
• Sommige soorten Juniperus, Chamaecyparis en Cryptomeria verkleuren bruin in de winter. Dit komt terug goed in de lente.

• Winterberging:
  • hou in ieder geval je buitenbonsai zo lang mogelijk buiten. Enkele graden vorst kunnen hoegenaamd géén kwaad.
  • Loofbomen hebben, na de bladval, weinig licht nodig. Een donker plaatsje in de winterberging is dus niet erg.
  • Groenblijvers hebben uiteraard wél nog licht nodig. De fotosynthese gaat bij hen rustig door.
  • Bomen die in weinig grond staan (bijv. in een platte schaal of shohin) zijn vorstgevoeliger. Bescherm ze dus eerder tegen vorst.
  • Ook gemarcoteerde planten extra beschermen. De wortels zijn nog zeer frêle.
  • Plaats kleinere bomen in bakken. Dan kan je ze zo nodig snel binnen zetten bij echte vorst en weer buiten erna. Hetzelfde voor de meest vorstgevoelige soorten.
  • Controleer de bonsaipotten regelmatig. Ze mogen zeker niet uitdrogen!
  • Tracht de temperatuur in een serre steeds gelijkmatig te houden. Een gesloten, koude kas waar in de winter de volle zon op staat warmt heus wel op. Het verschil tussen dag en nacht wordt dan te groot, wat de kans op uitlopen verhoogt. Luchten is belangrijk.

Winterbescherming of niet, hangt af van enkele factoren

Winterhardheid

• • Tropische en subtropische soorten: kunnen gedurende de zomer twee à vier maanden buiten te staan. Niet in de brandende zon!
  • Mediterrane soorten; olijf, granaatappel en bougainville: vanaf de eerste nachtvorst in onverwarmde garage of dito tuinhuis. Bladhoudende hebben licht nodig!
  • Soorten van bij ons: Kunnen heel wat vorst verdragen. Bescherm tegen koude wind: onverwarmde serre.
  • Zeer winterharde soorten: grove den, berk. In de regel geen winterbescherming nodig.
  • Raadpleeg winterhardheidstabellen.
• De grootte van de pot: hoe kleiner, hoe beter de winterbescherming moet zijn. Shohin zullen dus één niveau beter beschermd moeten worden.
• De toestand van de boom: Verzwakte, net bewerkte, te verpotten bomen moet je ook beter beschermen.

• Heeft men geen serre of dergelijke? Zet de bomen kort bij elkaar en span er in echt koude periodes een plastiek zeil over.
• Wees attent voor een late vorstprik in het voorjaar! (bloemschade bij Wisteria).

Wat men beter niet doet

• Bonsai uit hun pot halen en in de volle grond zetten. De wortels gaan buiten hun normale wortelkluit (grootte) groeien en er kunnen bodeminsecten in de kluit dringen.
• De potten bedekken met stro of dorre bladeren: bron voor schimmels en insecten.
• Te goed beschermen. De bomen gaan dan te snel uitlopen.

• Maak banken proper
• Reinig potten
• Kijk nu reeds na welke planten je wil verpotten.

Toch een serre?

Een koopje

Deze zomer deed ik een impulsaankoop bij Aldi. Hun serretje stond in de aanbieding. 65 euro en onweerstaanbaar. Thuis gekomen bleek dat ik eigenlijk niet wist waar ik dat ding kwijt kon in mijn kleine tuin. Maar uiteindelijk heb ik met dat koopje winterbescherming, zomerbescherming en vochtbescherming.

 

De problemen

Eerste probleem. De hete zomer deed me beseffen dat ik ofwel moest stoppen met bonsai-loofbomen of schaduwnet moest installeren. Maar ik wil niet te veel structuren in mijn kleine tuintje.

Tweede uitdaging. Met natte dagen kwam het inzicht dat de bonsai ook bescherming tegen wortelrot nodig hebben. Maar als ik de bomen onder die serre zet, dan loopt de temperatuur te hoog op. Die hoes dan maar stuk snijden?

Maar misschien krijgen we nog dagen waarbij ik mijn bonsai wil beschutten tegen vrieskou. Dan heb ik die hoes nodig om de serre luchtdicht te houden.

De oplossing

Dan toch maar aan de serre begonnen. Dwars over het ene smalle weggetje dat naar het uiteinde van mijn tuin leidt.

Het serretje steunt op een structuur van  buizen. Ik zag al direct dat ik hierover schaduwdoek kon  spannen in de zomer. En dus mijn loofbomen kon behouden.

 

Wat worteldoek bespaart me de moeite om te wieden.

Over de buizen schuift vlot een plastic hoes. Twee jaar garantie op de hoes. Het zal wel langer meegaan omdat ik de hoes in de zomer vervang door schaduwdoek.

Maar als winterbescherming is de serre te besloten, ondanks vensters voor verluchting. Aan de ene zijde is een deur voorzien, maar de andere zijde is afgesloten.

Maar wat blijkt, de hoes is eenvoudig omhoog te schuiven. Bovendien kan ik met het verankeringskoord de hoes omhoog houden. Verluchting en koelte gegarandeerd. Plus mijn doorgang naar achter.

En mocht het vriezen dan sluit ik de deur, doe de hoes omlaag en dan heb ik ook winterbescherming.