Een Ulmus van de composthoop

Het ‘startmateriaal’

De wortelkluit liet zich verkleinen van ongeveer 40×30 cm tot een kluitje van 20 cm diameter en slechts enkele cm diep. De boom zelf heeft op dat moment reeds een diameter van ongeveer 8 cm.

De kruin bestaat uit vrij veel takjes met ongeveer dezelfde dikte.

Uitdagingen

• De stam heeft een grote snoeiwond. En die zal zeker niet dichtgroeien. Bovendien is er nog altijd een snoeiwond zichtbaar waar eens een grote wortel zat.
• De takken ontwikkelden zich links en rechts van de snoeiwond. Er is dus een ruimte waar geen vertakking ontspringt. Probleem of juist het begin van de oplossing?

Voorbereiding en het ruwe werk

Er drong zich slechts één oplossing op. Namelijk het aanmaken van een holle stam. ‘Saba miki’ dus.

Om makkelijk te werken werden de takjes in bundels bij elkaar gebonden. In die tijd waren freeskoppen met een lange stift nauwelijks verkrijgbaar in Europa. Dus werd de boormachine er bij gehaald met daarop een soort freesboor die je in de betere gereedschapszaken kon vinden.

Merk op dat er een zone werd gemarkeerd die loopt tot de grote wond van de wortel.

Voor een dergelijk werk moet je de boom eigenlijk kunnen fixeren. Met een ronde pot is dat zeer moeilijk. Vandaar maar de eigen benen ingezet om de pot te klemmen.

Het goede nieuws is dat de jeansbroek het overleefd heeft.

Tijdens dit werkje zorgde ik ervoor dat er een gat ontstond tot in de wortelkluit. Zo zou het water kunnen wegvloeien en niet in de holte blijven staan.

Eens de grote holte klaar volgde het fijnere werk met de Dremel en de gangbare freeskopjes.

Verfijnen

De beelden hiernaast en hieronder geven het resultaat na een paar uurtjes werken.

Merk op dat de grote wond van de wortel verbonden werd met de holle stam.

Ander punt, de holte is niet mooi egaal rond en de ‘kale’ zonder – die zonder takken dus – is omgezet naar een deel van de holle stam.

Belangrijk daarbij is dat het een asymmetrisch geheel geworden is, met een hogere wand achteraan. Je kan dus wel in de holte kijken maar er niet helemaal doorheen. Dit zorgt voor diepte en schaduwen.

Om af te ronden werd het aantal takken sterk gereduceerd en werden ze ingekort om een fijnere vertakking uit te lokken.

Tenslotte werd het dode hout opgekuist met een staalborstel op de Dremel. Het verdere werk is voor de natuur.

En verder

Jaar na jaar mochten de twijgen een gans groeiseizoen uitgroeien om de in de winter teruggsnoeid te worden.

Vanaf 2016 kwam daar ook jaarlijks, zowat half juni, bladsnoei bij. Zo werd er stap voor stap een goede kruin opgebouwd.

De boom kreeg een rechthoekige bonsaipot, die op zich wel mooi is maar toch niet helemaal paste. Toch werd de boom een tweetal keer geselecteerd voor een tentoonstelling. Tussen de twee foto’s links zit slechts twee jaar. Belangrijk. Het is mogelijk om snel snel een grotere kruin op te bouwen. Maar … de verfijning gaat dan helemaal verloren. Een flinke portie geduld is dan ook sterk aanbevolen.

Het dode hout evolueerde. Het kreeg een zilvergrijze kleur. Er kwam geen frezen meer aan te pas. Om de twee jaar werd het vuil en de zachte deeltjes van het dode hout weggehaald met een staalborsteltje op de Dremel. Verder niets.

Uitdagingen voor de toekomst

Er zijn nog wat groeimogelijkheden voor deze bonsai. Ik bedoel eigenlijk verbetermogelijkheden, puur op esthetisch vlak.

• De kruin mag nog wat voller, breder vooral. Dan sluit die beter aan bij de dikte van de stam. Maar … zoals eerder geschreven, dat moet stap voor stap. Nog drie, vier jaar?
• De pot. Die mag nog eleganter. Vermoedelijk zal het een Europese pot worden, gemaakt op bestelling. En dat heeft dan weer alles te maken met de juiste maten.
• Het winterbeeld. De verfijning van de takjes is nu al prima. Alleen, er zitten nog te veel kleine takjes in die kruisen en het ritme verstoren. Niets van te zien in de zomer, maar in de winter essentieel om de schoonheid te laten overkomen.

Tijd om tot in de finesse te gaan

De foto hiernaast dateert van september 2025. Een foto is altijd een scherprechter en toont waar het beter kan. 

De nebari, stamaanzet, kan links en rechts beter aansluiten bij het grondoppervlak. De pot is te ‘braaf’ en verder moet ik op zoek naar een beter tafeltje als ik de boom op topniveau wil tentoonstellen.