Bonsai medicijnkastje

Auteur: Geert De Leeuw

Bestrijdingsmiddelen

Vroeg of laat worden we geconfronteerd met organismen die onze bonsai belagen. Vele middelen zijn nu enkel voor professionelen beschikbaar omdat ze resistentie opwekken en gevaarlijk zijn.

Toch zijn er nog andere middelen ter beschikking.  De voorgestelde beschermingsmiddelen wekken geen resistentie op.

Vooreerst volgt er een bespreking van de verschillende middelen:  kiezelgoer, essentiële olie, insecticide zeep, Neem olie, bicarbonaat, zuurstofwater en isopropylalcohol. Daarna een kleine uitweiding over de gevreesde spintmijt met een krachtige combinatie van middelen die deze aanpakt.

Alle producten zijn online te koop omdat ze ook om andere redenen gebruikt worden als schoonmaakmiddel, ontsmetting, lichaamsverzorging…

Uiteraard zijn de klassieke maatregelen van belang: goede omstandigheden die onze bonsai sterker maken, isoleren van zieke planten, natuurlijk evenwicht enzovoort.

Algemeen gebruiksadvies

Iedere plantensoort is anders. Probeer daarom steeds het bestrijdingsmiddel op een klein stukje uit en bekijk na enkele uren, of een dag, of de plant schade ondervindt.

Liever geen detergenten (wasmiddelen of afwasmiddel gebruiken). Zeep (zie verder) is zachter voor de plant.

Alle delen van de plant dienen besproeit te worden, zeker en vooral de onderzijde van de bladeren. Ook op de bodem onder de plant kunnen zich indringers verschuilen. Daar zul je dus ook moeten sproeien.

Controleer eveneens de rest van je collectie.

Werk liever op een koel moment, de producten verdampen dan  niet zo snel en werken hierdoor langer. Ook zul je de populatie van nuttige roofinsecten en bijen dan minder belasten.

Diatomeeënaarde of kiezelgoer. 

(Bron: ‘La Tanina’ op YouTube)

Voor bonsai is voornamelijk een pasta toepasselijk. Deze pasta is nuttig om te voorkomen dat mieren in de boom kruipen. Die mieren beschermen bladluizen en daarom willen we ze weghouden.

De pasta maak je door 100 gram kiezelgoer in 500 ml water op te lossen en dan volledig rond de stam aanbrengen. Herhalen zodra de pasta wegslijt.

Kiezelgoer werkt alleen als het product droog is. Dit geeft bij bonsai verminderde werkzaamheid omdat we vaak met water besproeien.

Kiezelgoer is een fijn poeder. Dus best  een industrieel stofmasker, oogbescherming en handschoenen dragen.

Diatomeeënaarde is online verkrijgbaar

Insecticide zeep.

Zachte zeep is een erkend biologisch beschermingsmiddel. Zachte zeep verschilt van harde zeep omdat ze vervaardigd wordt uit kaliumhydroxide en olie. Kaliumhydroxide is de werkzame component. Vaak worden nog stoffen als look, cayennepeper en dergelijke toegevoegd, dus controleer bij aankoop vooral het gehalte vetzuren met kalium. Voor Engelstalige verpakkingen zoek je naar het woord ‘potassium’ (kalium).

De zeep werkt via contact. De cellen van insecten en mijten worden beschadigd, dit is dus een direct effect. Bovendien wordt de beschermende waslaag verwijderd. En ten derde blokkeert de zeep de ademhalingsporiën waardoor het insect stikt.

Met als voordeel dat vooral belagers met een zachte huid zoals bladluis en rode spint gevoelig zijn. Onze bondgenoten zoals wespen en lieveheersbeestjes verdragen het goed. Ook niet schadelijk voor bijen.

De zeep werkt zolang het blad nat is. Gelukkig werkt het snel maar toch best ’s avonds toedienen zodat je langer werkzaamheid hebt.

Insecticide zachte zeep bestaat in verdunde vorm. Kant en klaar. Gewoon sproeien.

Geconcentreerde zeep dien je te verdunnen. Meestal 5 ml per liter water of zoals op de verpakking aangegeven. Gebruik geen hard water, dat kan de werkzaamheid verminderen.

Een recept kan zijn:

-1 liter water

-1 koffielepel zachte zeep

-1 koffielepel olie uit de keuken (zoals olijfolie)

-1 koffielepel Neem olie (zie hieronder)

Goed schudden om de olie in oplossing te houden.

Men kan dit preventief om de 10 tot 15 dagen doen. En bij ongewenst bezoek één tot twee keer per week. Als het regent is het middel weg en dien je te herhalen.

Een goedkoop merk vloeibare zeep met kaliumhydroxide is Driehoek vloeibare zeep.

Een alternatief recept is 2% zachte zeep en 2% ethanol (of isopropylalcohol) in water.

Ik kocht Dr. Bonner’s pure castile soap met tea trea en eveneens een fles met peppermint. Bemerk de vermelding potassium op het etiket.

Tea tree essentiële olie

Tea tree is een vanouds gekend ontsmettingsmiddel dat men ook in de tuin kan gebruiken tegen insecten en schimmels. Gewoon mengen in water en zachte zeep, goed schudden en sproeien.

Bladluizen zijn zeer gevoelig: 10 druppels in 200 ml water doodt 80 %. Een combinatie met essentiële olie van zwarte peper doodt meer dan 98%.

Tea tree essentiële olie is te koop bij Kruidvat, bio winkel of online.

Neem olie

Dit is een kleverige stroop. Controleer bij aankoop vooral dat het om koud geperste olie gaat. Het actieve bestanddeel is Azadirachta en dit wordt inactief bij opwarmen.

De plant neemt de olie op en wordt hierdoor onaantrekkelijk voor insecten.

De olie is niet oplosbaar in water. Daarom dient men een zeep toe te voegen. De dosering is twee koffielepels Neem olie, één koffielepel zachte zeep in een liter lauw water. Geen warm water, dit vermindert de werking van de actieve stof.

Men kan ook Neem olie kopen met emulgator die beter oplosbaar is ( via website Amazon, zie foto). Dit is wel handig want het voorkomt dat je met te warm water moet werken. De leverancier raadt verwerking aan bij 21° Celsius.

Neem olie wordt afgebroken door zonlicht. Daarom steeds koel en donker bewaren. En best ’s avonds sproeien. Omdat het product eerst door de plant moet opgenomen worden werkt het niet direct. Het is dus eerder een preventief middel.

Er wordt ook een hydrofoob extract verkocht onder de naam Neem olie. (zie hiernaast) Dit zou nuttig zijn tegen schimmel, maar het is niet werkzaam tegen insecten. Controleer dit dus steeds op het etiket of beschrijving. Het hydrofoob extract is kant en klaar maar bevat weinig Azadirachta.

Bicarbonaat

Om zowel insecten, mijten als schimmels te voorkomen kan men Neem olie combineren met natriumbicarbonaat.

Voeg dan 2 koffielepels natriumbicarbonaat, 1 koffielepel Neem olie en tien druppels zachte zeep toe aan een liter water. Goed schudden en sproeien.

Een ander recept gebruikt meer zachte zeep en Neem olie. Hiertoe combineer je een koffielepel natriumbicarbonaat, een koffielepel zachte zeep, 2 koffielepels Neem olie.

Natriumbicarbonaat heeft een pH van 9. Dit laatste recept met minder bicarbonaat zal dus minder invloed hebben op de zuurtegraad.

Dit elke twee weken preventief sproeien tegen insecten en schimmels. Als je schildluizen of rode spint opmerkt dan sproei je elke drie dagen met dit middel.

Ik kocht bicarbonaat indertijd bij Aldi

Zuurstofwater (waterstofperoxide)

Dit gekende ontsmettingsmiddel doodt schimmels en ook de eitjes van insecten. Het verjaagt volwassen insecten. Geschikt tegen bladluizen en mijten.

Het is onder andere beschikbaar in 3% in de apotheek. Ik kocht ook bij Kruidvat aan 10%. Steeds verdunnen tot 1%. Preventief wekelijks de planten sproeien.

Als er insecten moeten bestreden worden dan zal men dagelijks sproeien gedurende een week.

Koop geen te grote hoeveelheden, de zuurstof in het zuurstofwater vervalt en je houdt enkel water over.

Isopropylalcohol

Alcohol vernietigt de webben van spintmijten en wolluizen. Men raadt van de verschillende alcoholen specifiek isopropylalcohol aan. Voor wolluizen gebruik je één deel isopropylalcohol 70% met één deel water. Als je een hogere concentratie isopropylalcohol koopt, dan uiteraard navenant verdunnen. Ik kocht online 100% isopropylalcohol.

Spintmijt

De spintmijt is een minuscuul, op het eerste zicht onopvallende indringer die kleine puntjes veroorzaakt op de plant. Men zal vooral de netten opmerken en de verkleurde vlekken waar de mijt de plant beschadigt. Ze verstoppen zich onderaan de bladeren.

Men kan de spintmijt opsporen door met een loep te kijken en gemakkelijker door aan de plant te schudden terwijl men een wit blad er onder houdt. Je merkt dan kleine rode spinnetjes op.

Vooral bij warm weer ontwikkelt de spintmijt zich razendsnel. Goede preventieve maatregelen zijn daarom de plant beschermen tegen hittestress en regelmatig van bovenaf besproeien met water.

Pyrethrine is effectief tegen spintmijt maar de stof verdwijnt onder invloed van zonlicht. Pyrethrine zit standaard in vele commerciële insecticides. Dus ook hier best ’s avonds gebruiken.

Men kan spint bestrijden met het volgende mengsel waarvan de ingrediënten u nu bekend zijn :

De bron voor dit recept is ‘Liqui-Dirt LLC’ op YouTube.

-1 liter water

-2 soeplepels insecticide zeep met pepermunt: de geur schrikt de insecten af.

-2 soeplepels insecticide zeep met tea tree: tea tree zou ook de eieren doden, zelfs als ze nog in het lichaam van de mijten zitten.

-250 ml van 70% isopropylalcohol: dit vernietigt het web dat de mijten beschermt.

-1 soeplepel H2O2  aan 3%: dit is een lage dosis maar volstaat volgens deze YouTube presentatie.

Dit mengsel kan men niet bewaren, maar men dient het direct te gebruiken.