Kleiner is beter, in dit geval toch.

Ik heb al jaren ruzie met deze Juniperus chinensis ‘Itoigawa’. Ik kreeg hem binnen in de maat kifu, zowat 32 cm hoog. Alleen nog te vormen. Dat gebeurde, maar nooit was er de echte klik. De eerste tak werd een jin, maar ook dat gaf niet voldoende voldoening. En zo belandde het boompje ergens achteraan tussen de rest van ‘ruw’ materiaal. Gezond, dat wel, maar verder zonder enige verdere verzorging. Resultaat, terug naar af maar wel met een vitale plant die smeekte om een drastische aanpak.

De ietwat verwaarloosde plant, meer dan twintig jaar oud. Links onderaan de jin, dit was ooit de karaktertak.
Na de snoei

De keuze was eenvoudig. Ofwel ging de onderste tak rechts er af en zouden de hoogste takken blijven zitten. Uiteraard in te korten en te vormen.

Voor- of achterzijde?

Vergelijk de beweging van de stam met die van de foto hiernaast. Niet echt boeiend aan deze zijde.

De bovenste takken behouden zou ook wel een leuk boompje kunnen opleveren. De takken op zich, op uitzondering van de top, hebben reeds een goede vorm. Maar dan wordt het een literati omdat de stam te dun is in verhouding tot de hoogte. En daarvoor is het karakter van de stam niet uitdagend genoeg. Vandaar dus de beslissing om alleen de laagste tak over te houden. De vorm daarvan is niet echt uitstekend en het loof zit vrij ver. Maar daar zijn oplossingen voor. Genoeg loof om mee te werken.

Dood hout aanmaken.

Het deel van de stam boven de aanzet van de zijtak wordt helemaal jin. Het deel tot de takaanzet wordt shari omdat er een levenslijn moet blijven om de tak van sap te voorzien. Eerst gaat de bast van de stam, daarna opkuisen met een staalborstel op een Dremel. Alles krijgt tenslotte een laagje jinmiddel.

Bescherming

De zijtak moet de nieuwe stamlijn gaan vormen. Sterk buigen en aanspannen zal nodig zijn. Dat lukt prima bij Juniperus. Maar de bast beschermen met raffia (of juteband) is absoluut aangewezen.

Een nieuwe stamlijn

De zijtak wordt stam en zal de hele compositie moeten dragen. Dit boompje is niet echt geschikt om er een halfcascade of sterk hellende boom van te maken. Daarom wordt de tak eerst in draad gezet en dan omhoog gebogen. Om alles op zijn plaats te houden fixeert een spandraad de nieuwe stam.

Voor- of achterzijde?

Vergelijk de twee opties. Welke 'beweging' spreekt het meest aan? Dat vraagt een beetje verbeelding want de kruin moet nog gevormd worden.

Spreiding van de gesteltakken

De gesteltakken zijn bedraad (koper) . De plukken loof worden gespreid om tot een primaire kruin te komen. Daarbij aandacht voor het evenwicht, de diepte en de zichtbaarheid van het dode hout. In dit stadium is dat nog te prominent aanwezig.

Eerste verfijning

De boom kreeg nu ook detail bedrading (0.8 mm draad). Dat laat toe om het loof precies op de gewenste plaats te zetten. De top is nu duidelijk. De al te opvallende dode stam zit een beetje verdoken.

Een betere pot?
Een simulatie

Ik wil wachten met verpotten tot het volgende verpotseizoen. Om toch al een idee te krijgen hier een simulatie met de diepste pot uit het rijtje. Deze pot is misschien nog een beetje te groot, maar de vorm en vooral de diepte zitten helemaal goed.

En verder?

De verdere vormgeving van deze shohin zal vooral gebeuren door te plukken. De volumes van de diverse plukjes loof moeten verfijnd worden. De rechtse eerste tak heeft te weinig volume en vooral de horizontale aflijning aan de onderkant van elk plukje loof moet beter.

Het dode hout krijgt minimaal nog een tweede beurt met de staalborsteltjes. De overgang tussen dood hout en levenslijn moet nog precies uitgewerkt worden. Eerst kijken tot waar het callus zal komen. Verdere ingrepen lijken niet nodig.

De draad kan weg in de winter van 2023-2024.

En uiteraard verpotten in 2024. Daarbij moet de positie een tiental graden draaien om de levenslijn wat meer te laten zien.

Taal- of schrijffout opgemerkt? Laat het ons weten via support@bonsaivlaanderen.be