Werken met offertakken

tekst en illustraties: Marc De Beule

Offertakken zijn takken, of de stam zelf, die men ongeremd laat uitgroeien gedurende één tot drie jaar om die daarna helemaal weg te halen.

Wat is de zin daarvan? En om welke redenen kunnen we die techniek toepassen?

Grove den met offertak

Deze zeven jaar oude zaailing moet een zwaardere stam krijgen. Door de jaarlijke selectie van knoppen en het nijpen van de kaarsen gaat dat zeer langzaam. De oplossing, de top mag gedurende twee jaar doorgroeien zonder enige ingreep. De stamverdikking verloopt nu opvallend sneller. Tegelijk komt er beweging in de stam door gebruikt te maken van een ijzeren staaf, een wig en spanbandjes.

Na de snoei

De offertak is weg. Nu kan men beginnen met de ontwikkeling van de fijne vertakking in de top. De snoeiwond zal in dit geval een kleine jin worden, iets wat helemaal past bij grove dennen.Eventueel kan men een tweede cyclus starten om de stam verder te verzwaren.

Hoe werkt het?

Door het feit dat een tak of stam ongeremd mag doorgroeien kan die optimaal voedingsstoffen en water aantrekken. De stamverdikking gaat zo veel sneller. Bij meerdere snoeibeurten per jaar gaat dat veel trager.

Daarom dus het gebruik van offertakken.

Stamverdikking is de meest voorkomende reden voor het gebruik van deze techniek. De techniek gaat echter ook goed voor gesteltakken. Niet zelden ziet men drietandsesdoorns met zeer lange offertakken. De reden is daar dubbel. De karaktertak en de tegengewichtstak worden vaak sneller dik en bovendien zal het onderste deel van de stam vlugger in dikte winnen. Iets wat de omvang van de stambasis ten goede komt.

De nebari, stamvoet of wortelbasis snel laten verdikken is trouwens de derde reden om de offertak-techniek toe te passen.

De techniek kan ook ingezet worden om beweging in de stam te krijgen zonder bedraden met inzet van ijzeren staven. Dat leggen we verderop uit aan de hand van een lork.

Laten uitgroeien en daarna de tak weghalen of inkorten, dat is dus de basistechniek.

Prunus domestica subsp. syriaca

Na wegnemen van de offertak blijft bij deze mirabel een zware snoeiwond over. Die moet even bijgewerkt worden en afgewerkt met een wondpasta. Na twee jaar zal de wond helemaal overgroeid zijn. Hiernaast de plant voor de snoei. De offertak is drie jaar oud en ontwikkelde reeds zijtakken. Bij deze soort mag men drie tot vier jaar wachten, de wond groeit heel gemakkelijk dicht. Bij de meeste esdoorns kan men de offertak zelfs vijf jaar laten staan. Die heeft dan wel steun nodig want anders breekt die bij de minste wind.

En de snoeiwond?

Er zal hoe dan ook een snoeiwond overblijven na het wegnemen van de offertak.

Er volgen dan een aantal mogelijkheden.

  • Er blijft een stomp staan en die zal later een jin worden.
  • Men werkt de wond af door glad af te werken, zonder resterende stomp en men werkt af met wondpasta. De wond zal helemaal overgroeien.
  • Werk de wond niet af. Bij soorten met zacht hout zal er al dan niet een holte ontstaan. Die kan met de tijd zelfs evolueren tot een holle stam, saba miki dus.
.

Het hele proces gaat sneller als de plant in de volle grond mag blijven. Indien men meer dan twee jaar wil doorgaan met deze techniek is het aanbevolen om de wortels rondom af te steken. Om de twee jaar volstaat.

Acer buergerianum

Voor en na de snoei. De offertak op de stam werd weggenomen. Er zal dit seizoen onmiddellijk opnieuw gestart worden met een offertak in de top. Ook de twee belangrijkste takken onderaan zullen mogen uitgroeien om zware gesteltakken te bekomen en om de tapsheid te verbeteren.

Chaneomeles 'chojubai'

De stambasis mag nog breder worden. De stamlijn ook. Vandaar dat verschillende scheuten mogen uitgroeien.

Resultaat

De onderste offertak mag blijven staan, meerdere jaren zelfs. De weggeknipte offertakken leverden samen een tiental stekken op.

Het verhaal van de lork

Bij deze plant werd de techniek van de offertak acht jaar na elkaar toegepast. Telkens opnieuw mocht de top vrij uitgroeien, tot 80 cm lang, dan weggeknipt zodat maar enkele centimeters overbleven.

Waarom? Bij aankoop had deze boom geen top. Hij was bij het uitgraven ingekort zodat een zaagwond van 5 cm overbleef, en een klein scheutje als zijtak in de top.

Hiermee werd dan de techniek toegepast. Met twee redenen. Een zwaardere en tapse stamlijn opkweken en om beweging in die stamlijn te brengen.

De oranje lijn toont waar de zaagwond zat. Door callusvorming is die zo goed als verdwenen.

De rode lijn, lijnen eigenlijk, toont wat rest van de acht offertakken die toegepast werden.

Resultaat is een tapse stam met een geloofwaardige beweging.

Dit resultaat is niet mogelijk bij alle soorten. Vooral soorten die snel groeien en jaarlijks lange scheuten vormen doen het goed.

Ondertussen werd uiteraard over gans de boom een fijne vertakking opgekweekt.

Lange jin

Soms laat men meerdere offertakken uitgroeien in de top. In dit geval is er eentje omgezet in een jin. De andere zal verdwijnen mar moet eerst nog helpen om de stam te verzwaren.

Zwarte den

Bijzonder lange offertakken. Merk op dat de planten onderaan allemaal heel veel fijne vertakkingen hebben. Nog een jaartje en de offertakken mogen weg. Wat overblijft is een shohin die uiteraard nog verfijning zal krijgen. Gezien in Kinashi, Japan

Taal- of schrijffout opgemerkt? Laat het ons weten via support@bonsaivlaanderen.be